Czwarta edycja Funduszy Norweskich i EOG w Polsce weszła w fazę operacyjną. Podczas konferencji otwierającej 30 września 2026 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska, które pełni funkcję Operatora Programu przy wsparciu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, zainaugurowało Program Zielona Transformacja. Budżet programu to ponad 807 mln zł, czyli około 188 mln euro: 160 mln euro grantu z Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i około 28 mln euro współfinansowania z budżetu państwa. Środki rozdysponuje dziewięć naborów konkursowych w czterech obszarach tematycznych: klimat, energia, przyroda i gospodarka o obiegu zamkniętym. Uzupełnia je jedenaście projektów predefiniowanych o charakterze systemowym. Zasady przygotowania dokumentacji aplikacyjnej opisujemy na stronie pozyskiwanie dotacji i funduszy.
Ponad 807 mln zł i dziewięć naborów w czterech obszarach
Pierwsze trzy konkursy zapowiedziane na inauguracji dotyczą magazynowania energii dla źródeł odnawialnych, ochrony bioróżnorodności i ekosystemów oraz gospodarki o obiegu zamkniętym w budownictwie. Koszty w projektach kwalifikują się do 30 kwietnia 2031 r.
Parametry Programu Zielona Transformacja
| Parametr | Założenia programu |
|---|---|
| Mechanizm | Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2021-2028, państwa darczyńcy: Norwegia, Islandia i Liechtenstein |
| Operator | Ministerstwo Klimatu i Środowiska przy wsparciu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej |
| Budżet | Ponad 807 mln zł, czyli około 188 mln euro: 160 mln euro grantu EOG i około 28 mln euro z budżetu państwa |
| Forma wsparcia | Dziewięć naborów konkursowych oraz jedenaście projektów predefiniowanych realizowanych pozakonkursowo |
| Obszary | Klimat, energia, przyroda oraz gospodarka o obiegu zamkniętym |
| Dla kogo | Jednostki samorządu terytorialnego i ich jednostki, instytucje publiczne, przedsiębiorstwa i spółki komunalne, organizacje pozarządowe, społeczności energetyczne, służby ochrony przyrody oraz uczelnie i instytuty badawcze; katalog różni się w poszczególnych naborach |
| Partnerstwo | We wszystkich naborach dopuszczalna realizacja projektu z partnerem z Norwegii, Islandii lub Liechtensteinu |
| Fundusz dwustronny | 900 tys. euro w Funduszu Współpracy Dwustronnej, m.in. na poszukiwanie partnerów i wizyty przygotowawcze |
| Kwalifikowalność kosztów | Do 30 kwietnia 2031 r. |
| Inauguracja | 30 września 2026 r., konferencja otwierająca program |
Cztery obszary tematyczne programu
Pula grantowa została podzielona na cztery obszary, a w każdym z nich Operator Programu zapowiedział nabory odpowiadające konkretnym wyzwaniom transformacji środowiskowej. Poniżej zakres tematyczny każdego obszaru według informacji Operatora.
Zakres tematyczny naborów
- Klimat: adaptacja do zmian klimatu i mitygacja, rozwiązania oparte na przyrodzie w miastach, retencja wody i przeciwdziałanie miejskiej wyspie ciepła, poprawa jakości powietrza oraz edukacja klimatyczna powiązana z niewielkimi inwestycjami demonstracyjnymi.
- Energia: wsparcie inwestycyjne dla lokalnych społeczności energetycznych, magazynowanie energii współpracujące ze źródłami odnawialnymi, ciepłownictwo geotermalne wraz z adaptacją istniejących odwiertów oraz przygotowanie projektów wychwytu, transportu i składowania dwutlenku węgla (CCUS).
- Przyroda: ochrona bioróżnorodności i odbudowa ekosystemów, w tym terenów podmokłych, torfowisk, lasów i łąk, korytarze ekologiczne i gatunki inwazyjne, tworzenie nowych rezerwatów przyrody, dane na potrzeby ocen oddziaływania na środowisko oraz monitoring dużych drapieżników.
- Gospodarka o obiegu zamkniętym: zamykanie obiegów wodnych, ograniczanie strat wody oraz ponowne wykorzystanie ścieków i deszczówki, cyrkularne budownictwo wraz z analizami, standardami i projektami pilotażowymi, a także zielone zamówienia publiczne.
Część naborów będzie wymagała komponentu edukacyjnego: Operator zapowiedział go między innymi przy ochronie bioróżnorodności oraz w naborach dotyczących gospodarki o obiegu zamkniętym. Szczegółowe katalogi wydatków, poziomy dofinansowania i kryteria oceny będą publikowane w regulaminach poszczególnych naborów, więc przed złożeniem wniosku trzeba je sprawdzić w dokumentacji konkretnego konkursu.
Partner z państwa darczyńcy i Fundusz Współpracy Dwustronnej
Wszystkie nabory w Programie Zielona Transformacja dopuszczają realizację projektu wspólnie z partnerem z Norwegii, Islandii lub Liechtensteinu. Partnerem może być jednostka samorządowa, instytut badawczy, uczelnia, organizacja pozarządowa albo przedsiębiorstwo z państwa darczyńcy. Po stronie darczyńców program wspierają Norweska Agencja Środowiska, Norweska Dyrekcja do spraw Zasobów Wodnych i Energii oraz islandzkie centrum badań Rannis. Na koszty poszukiwania partnera i wizyt przygotowawczych przewidziano osobny Fundusz Współpracy Dwustronnej o budżecie 900 tys. euro. To, jak współpraca bilateralna jest oceniana, określą kryteria poszczególnych naborów.
Harmonogram i przygotowanie do pierwszych konkursów
Na inauguracji Operator wskazał trzy konkursy, które ruszą jako pierwsze: magazynowanie energii dla źródeł odnawialnych, ochrona bioróżnorodności i odbudowa ekosystemów oraz gospodarka o obiegu zamkniętym w sektorze budownictwa. Terminy otwarcia poszczególnych naborów Operator publikuje na stronie programu, więc warto je śledzić na bieżąco. Koszty w projektach będą kwalifikowalne do 30 kwietnia 2031 r., co wyznacza realny horyzont wdrażania przedsięwzięć.
Dla wnioskodawców planujących udział w pierwszych konkursach oznacza to, że prace przygotowawcze warto zacząć przed ogłoszeniem regulaminów: wybór technologii, uzyskanie decyzji administracyjnych i przygotowanie koncepcji technicznych zajmują najwięcej czasu. Przy projektach infrastrukturalnych znaczenie ma studium wykonalności i specyfikacja techniczna, które opisujemy na stronie usługi inżynieryjne i dokumentacja techniczna. Równolegle warto rozpoznać możliwości współpracy z partnerem z państwa darczyńcy, bo zbudowanie takiego partnerstwa trwa dłużej niż samo napisanie wniosku.
Doradztwo aplikacyjne Collect Consulting
Aplikowanie o środki Mechanizmu Finansowego EOG łączy analizy środowiskowe, założenia inżynieryjne i modelowanie finansowe. Projekt musi spełniać horyzontalną zasadę niewyrządzania znaczącej szkody środowisku (DNSH), wykazać trwałość rezultatów ekologicznych, a przy inwestycjach komercyjnych poprawnie rozliczyć pomoc publiczną. Eksperci Collect Consulting od 2006 roku wspierają samorządy, spółki komunalne i przedsiębiorstwa w pozyskiwaniu dofinansowania z programów krajowych i międzynarodowych: od audytu kwalifikowalności i doboru właściwego naboru, przez wniosek, studium wykonalności i analizę kosztów i korzyści, po rozliczenie grantu.
Zielona Transformacja jest programem szerokim, od magazynów energii i geotermii po renaturyzację i cyrkularne budownictwo, więc pierwszą decyzją nie jest treść wniosku, tylko wybór właściwego naboru. Warto zacząć od przeglądu własnych planów inwestycyjnych i sprawdzenia, które z nich mieszczą się w którym obszarze, bo regulaminy kolejnych konkursów będą ogłaszane stopniowo. Równolegle warto rozmawiać o partnerstwie z podmiotem z państwa darczyńcy, ponieważ to element, którego nie da się przygotować w tydzień.
Monika Kardacz
Dyrektor Działu Sprzedaży
O ten nabór zapytaj Monikę Kardacz
Zielona Transformacja dla samorządów i przedsiębiorstw
Planujesz projekt w jednym z naborów Programu Zielona Transformacja? Zespół Collect Consulting pomoże dobrać właściwą ścieżkę konkursową, przygotuje dokumentację aplikacyjną i wesprze w nawiązaniu partnerstwa międzynarodowego.
Najczęściej zadawane pytania
Ile środków ma Program Zielona Transformacja?
Budżet programu przekracza 807 mln zł, czyli około 188 mln euro. Składa się na niego 160 mln euro grantu z Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz około 28 mln euro współfinansowania z budżetu państwa. Osobno przewidziano 900 tys. euro w Funduszu Współpracy Dwustronnej.
Na jakie obszary podzielono nabory w programie?
Dziewięć naborów konkursowych rozmieszczono w czterech obszarach: klimat, energia, przyroda oraz gospodarka o obiegu zamkniętym. Obszary obejmują między innymi adaptację miast do zmian klimatu, społeczności energetyczne, magazynowanie energii, geotermię, przygotowanie projektów CCUS, ochronę bioróżnorodności, zamykanie obiegów wodnych, cyrkularne budownictwo i zielone zamówienia publiczne.
Czym różnią się nabory otwarte od projektów predefiniowanych?
Dziewięć naborów otwartych to procedura konkursowa dostępna dla szerokiego grona wnioskodawców, między innymi samorządów, przedsiębiorstw i organizacji pozarządowych. Jedenaście projektów predefiniowanych to przedsięwzięcia pozakonkursowe o charakterze systemowym, realizowane przez wskazane instytucje.
Czy partnerstwo z Norwegią, Islandią lub Liechtensteinem jest obowiązkowe?
Współpraca z partnerem z państwa darczyńcy jest dopuszczalna we wszystkich naborach, ale nie jest wymogiem formalnym. To, jak partnerstwo bilateralne wpływa na ocenę wniosku, określają kryteria poszczególnych konkursów. Koszty poszukiwania partnera i wizyt przygotowawczych można pokryć z Funduszu Współpracy Dwustronnej.
Do kiedy można ponosić koszty w projektach?
Koszty w projektach Programu Zielona Transformacja kwalifikują się do 30 kwietnia 2031 r. Terminy otwarcia poszczególnych naborów oraz szczegółowe katalogi wydatków i poziomy dofinansowania Operator Programu publikuje w regulaminach konkretnych konkursów.
