Czwarta edycja Funduszy Norweskich i EOG w Polsce otwiera duży strumień bezzwrotnego wsparcia dla samorządów miejskich. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej ogłosiło Program Rozwój Lokalny o łącznej alokacji ponad 700 mln zł, finansowany z Norweskiego Mechanizmu Finansowego. Pula jest podzielona na trzy nabory odpowiadające różnym wyzwaniom i wielkościom miast. Najważniejszy atut programu to 100% dofinansowania, czyli pełne pokrycie wydatków kwalifikowalnych bez wkładu własnego samorządu. Wnioski przyjmowane są od 23 października 2026 r. do 22 stycznia 2027 r. Szerzej o nowej edycji pisaliśmy w tekście Fundusze Norweskie i EOG 2026.
100% dofinansowania i ponad 700 mln zł alokacji
Pełne finansowanie projektów miejskich bez wkładu własnego w trzech naborach: Zrównoważone miasto, Inteligentne miasto i Odporne miasto.
| Parametr | Zestawienie trzech naborów |
|---|---|
| Cel | Zrównoważony rozwój miast, transformacja cyfrowa oraz odporność na zagrożenia militarne, technologiczne i naturalne |
| Dofinansowanie | 100% wydatków kwalifikowalnych, bez wkładu własnego wnioskodawcy i partnerów |
| Forma wsparcia | Bezzwrotna dotacja z Norweskiego Mechanizmu Finansowego (Fundusze Norweskie) |
| Termin naboru | Od 23 października 2026 r. do 22 stycznia 2027 r. |
| Nabór 1.1 | Zrównoważone miasto. Alokacja 314,5 mln zł, grant od ok. 8,5 do ok. 14,8 mln zł na projekt, 68 uprawnionych miast średnich i mniejszych. Obowiązkowy moduł instytucjonalny oraz działania środowiskowe, społeczne lub gospodarcze |
| Nabór 1.2 | Inteligentne miasto. Alokacja 199,6 mln zł, grant od ok. 12,7 do ok. 21,2 mln zł na projekt, 32 uprawnione największe miasta. Smart city, sztuczna inteligencja, cyfrowe bliźniaki, IoT, zarządzanie oparte na danych |
| Nabór 1.3 | Odporne miasto. Alokacja 199,6 mln zł, grant od ok. 12,7 do ok. 21,2 mln zł na projekt, te same 32 miasta. Odporność na wszystkie rodzaje zagrożeń, obowiązkowa integralność informacyjna, zarządzanie kryzysowe, infrastruktura krytyczna, obiekty ochrony |
| Instytucja | Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) |
| Partnerzy | Gminy i powiaty z miejskiego obszaru funkcjonalnego (MOF), spółki komunalne, związki gmin, jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej oraz gminy norweskie |
Przewodnik po naborach: czym różnią się trzy ścieżki
Trzy konkursy tworzą spójny system wsparcia, ale każdy ma własną grupę docelową, logikę interwencji i warunki brzegowe. Zrozumienie różnic między ścieżkami jest kluczowe dla zaplanowania zakresu rzeczowego i uniknięcia błędów formalnych.
Nabór 1.1: Zrównoważone miasto (314,5 mln zł)
Konkurs jest skierowany do 68 miast, w tym ośrodków subregionalnych i regionalnych aglomeracji. Ministerstwo wymienia wśród nich m.in. Bełchatów, Chełm, Jelenią Górę, Kalisz, Lubin, Piotrków Trybunalski, Stargard i Zakopane. Pojedynczy projekt może dostać od ok. 8,5 do ok. 14,8 mln zł (od 2 do 3,5 mln euro).
Wniosek w naborze 1.1 składa się z dwóch modułów:
- Moduł instytucjonalny (obowiązkowy w każdym projekcie): przedsięwzięcia wzmacniające sprawność urzędu i jakość obsługi mieszkańców, w tym narzędzia sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwo i kompetencje kadr oraz modernizacja budynków komunalnych na centra obsługi mieszkańców.
- Moduł merytoryczny (co najmniej jeden obszar): środowiskowy (zielono-niebieska infrastruktura, parki kieszonkowe, ogrody deszczowe, retencja wód, trasy rowerowe, adaptacja do zmian klimatu), społeczny (polityka senioralna, dostępność, włączenie grup defaworyzowanych) albo gospodarczy (uzbrojenie terenów inwestycyjnych, promocja gospodarcza, szkolnictwo zawodowe).
Duże znaczenie ma realizacja projektu w partnerstwie z sąsiednimi gminami miejskiego obszaru funkcjonalnego i udokumentowany udział mieszkańców w projektowaniu rozwiązań. Projekt wyłącznie infrastrukturalny, bez obowiązkowego modułu instytucjonalnego, nie spełni warunków naboru.
Nabór 1.2: Inteligentne miasto (199,6 mln zł)
Nabór jest przeznaczony dla 32 największych ośrodków miejskich: Warszawy, metropolii oraz aglomeracji krajowych, m.in. Gdańska, Krakowa, Poznania i Opola. Wsparcie dla jednego projektu wynosi od ok. 12,7 do ok. 21,2 mln zł (od 3 do 5 mln euro).
Przedmiotem konkursu jest wdrożenie modelu inteligentnego miasta, zgodnego z celem 11 zrównoważonego rozwoju ONZ. Wnioskodawca wybiera działania w co najmniej jednym z trzech filarów:
- Inteligentne zarządzanie: decyzje oparte na analityce danych, przeciwdziałanie depopulacji, cyfrowe narzędzia partycypacji, e-administracja i miejskie przestrzenie innowacji.
- Inteligentne środowisko: optymalizacja zużycia energii i OZE, zintegrowane zarządzanie sieciami wodno-kanalizacyjnymi i odpadami, systemy zarządzania budynkami (BMS), inteligentna mobilność i monitoring środowiska.
- Inteligentne technologie: generatywna sztuczna inteligencja w usługach komunalnych, cyfrowe bliźniaki miast, Internet Rzeczy (IoT), robotyzacja procesów urzędowych (RPA) i technologie wspierające dostępność.
Warto postawić na zintegrowane platformy danych miejskich, które usprawniają zarządzanie kryzysowe i codzienne funkcjonowanie mieszkańców, zamiast na pojedyncze, punktowe wdrożenia technologiczne.
Nabór 1.3: Odporne miasto (199,6 mln zł)
Trzeci konkurs obejmuje te same 32 miasta, ma taki sam budżet (199,6 mln zł) i te same limity grantu, od ok. 12,7 do ok. 21,2 mln zł na projekt. Jego celem jest odporność miast na zagrożenia militarne, technologiczne i naturalne, w podejściu obejmującym wszystkie rodzaje zagrożeń i całe społeczeństwo, z naciskiem na zapobieganie i przygotowanie.
Projekt w naborze 1.3 składa się z modułu obowiązkowego i uzupełniającego:
- Moduł obowiązkowy (integralność informacyjna): przeciwdziałanie dezinformacji, cyberhigiena, ochrona miejskich rejestrów cyfrowych i bezpieczne kanały komunikacji z mieszkańcami w sytuacjach kryzysowych.
- Moduł uzupełniający (jeden albo dwa obszary): systemy alarmowania i wczesnego ostrzegania, czujniki IoT do monitorowania zagrożeń, doposażenie miejskich centrów zarządzania kryzysowego, ochrona infrastruktury krytycznej z zasilaniem awaryjnym i zaopatrzeniem w wodę, systemy GIS do modelowania ryzyka, modernizacja obiektów ochrony zbiorowej i magazynów obrony cywilnej.
W naborze Odporne miasto partnerami projektu mogą być także jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej z miejskiego obszaru funkcjonalnego, co pozwala zbudować system reagowania łączący służby ratownicze, spółki komunalne i administrację.
Wspólny katalog wydatków kwalifikowalnych
- Prace budowlane i infrastruktura: zielono-niebieska retencja wód, parki kieszonkowe, drogi rowerowe, adaptacja obiektów komunalnych na cele społeczne, budowa i modernizacja schronów, ukryć doraźnych i magazynów sprzętu kryzysowego.
- Technologie cyfrowe: oprogramowanie AI, platformy cyfrowych bliźniaków, sieci czujników IoT, systemy GIS, licencje e-usług publicznych, urządzenia teleinformatyczne oraz syreny i stacje alarmowe.
- Bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej: agregaty prądotwórcze, zasilanie awaryjne kluczowych obiektów, zabezpieczenie ujęć i stacji uzdatniania wody oraz sprzęt łączności kryzysowej.
- Komponent instytucjonalny i edukacyjny: szkolenia kadr samorządowych z cyberbezpieczeństwa, analityki danych i zarządzania kryzysowego, warsztaty partycypacyjne i kampanie informacyjne dla mieszkańców.
- Współpraca z partnerami z Norwegii: wizyty studyjne, transfer wiedzy i wspólne opracowywanie rozwiązań z norweskimi samorządami.
Warunki brzegowe, partnerstwa i składanie wniosków
Projekty muszą respektować wartości, na których opiera się Norweski Mechanizm Finansowy: poszanowanie godności ludzkiej, wolności, demokracji, równości, praworządności i praw człowieka, w tym praw mniejszości i równości płci. Inwestycje muszą też być zgodne z zasadą nieszkodzenia środowisku i z unijnymi dyrektywami środowiskowymi.
Wnioski składa się wyłącznie elektronicznie, przez ePUAP albo e-Doręczenia. Każde miasto może złożyć jeden wniosek jako lider w danym naborze i jednocześnie być partnerem w projektach innych samorządów. Partnerami mogą być gminy i powiaty z miejskiego obszaru funkcjonalnego, spółki komunalne, związki gmin, jednostki OSP oraz gminy norweskie. Partnerstwa z norweskimi gminami są mile widziane, a ich poszukiwanie rozpocznie się po wyborze projektów do dofinansowania.
Wspólna filozofia funduszy norweskich i szwajcarskich
Program Rozwój Lokalny i Polsko-Szwajcarski Program Rozwoju Miast to bezzwrotne wsparcie spoza budżetu UE oparte na podobnych założeniach. Oba stawiają na zintegrowany charakter projektów miejskich, wzmacnianie sprawności urzędów i udział mieszkańców. Łączy je też podejście obszarowe, oparte na miejskich obszarach funkcjonalnych, oraz współpraca z partnerami z państw darczyńców.
Doświadczenie Collect Consulting w programach pozaunijnych
Fundusze Norweskie i Polsko-Szwajcarski Program Rozwoju Miast wymagają odejścia od prostych inwestycji twardych na rzecz zintegrowanych przedsięwzięć, które łączą infrastrukturę, zmiany w urzędzie i udział mieszkańców. W obu kluczowa jest rzetelna diagnoza miejskiego obszaru funkcjonalnego i partnerstwo z otoczeniem. W programie szwajcarskim wspieraliśmy Miasto Grudziądz w przygotowaniu wstępnej propozycji projektu „Zróbmy klimat” na ponad 74 mln zł dotacji. Projekt przeszedł do drugiego etapu, do którego zakwalifikowano 19 miast ze 119 wniosków (więcej o projekcie dla Grudziądza).
W Programie Rozwój Lokalny oferujemy samorządom pełną obsługę aplikacyjną: rozpoznanie potencjału miejskiego obszaru funkcjonalnego, zawiązanie partnerstwa, kompletną dokumentację aplikacyjną, przygotowanie pod kryteria oceny, a po podpisaniu umowy rozliczenie i nadzór w okresie trwałości. Samorządy planujące start w konkursie mogą omówić koncepcję projektu, korzystając z oferty doradztwo dotacyjne dla samorządów.
Sto procent dofinansowania to duża szansa dla budżetów miejskich, ale też wysokie wymagania wobec zintegrowanego charakteru projektów. O wyniku zdecyduje spójna diagnoza obszaru funkcjonalnego i to, jak dobrze komponent cyfrowy odpowiada na realne potrzeby mieszkańców.
Monika Kardacz
Dyrektor Działu Sprzedaży
O ten nabór zapytaj Monikę Kardacz
Doradztwo dotacyjne dla miast
Sprawdź, w której ścieżce Programu Rozwój Lokalny może wystartować Twoje miasto. Napisz do nas przez formularz, a Monika Kardacz pomoże zaplanować wniosek razem z naszymi ekspertami.
Najczęściej zadawane pytania
Czy samorząd musi mieć wkład własny?
Nie. W Programie Rozwój Lokalny dofinansowanie wynosi 100% kosztów kwalifikowalnych. Ani wnioskodawca, ani partnerzy nie wnoszą wkładu własnego, więc całość projektu może być sfinansowana z bezzwrotnego grantu.
Ile wniosków może złożyć jedno miasto?
Jeden wniosek jako lider w danym naborze. Miasto może jednocześnie być partnerem w projektach innych samorządów z miejskiego obszaru funkcjonalnego.
W czym Fundusze Norweskie są podobne do Polsko-Szwajcarskiego Programu Rozwoju Miast?
W obu programach liczy się zintegrowany charakter projektów, wysoki poziom dofinansowania i łączenie inwestycji miejskich ze wzmacnianiem sprawności urzędów. W obu ocena zależy od jakości diagnozy miejskiego obszaru funkcjonalnego oraz realnego zaangażowania mieszkańców i partnerów lokalnych.
Czy partner z Norwegii jest obowiązkowy przy składaniu wniosku?
Nie. Partnerstwa z norweskimi gminami są mile widziane, ale ich poszukiwanie rozpocznie się dopiero po wyborze projektów do dofinansowania.
