Fundusze strukturalne

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (ERDF – European Regional Development Fund) powstał w 1975 roku jako reakcja na coraz głębsze rozbieżności w rozwoju regionów (spowodowane kryzysem gospodarczym i przystąpieniem do UE Wielkiej Brytanii i Irlandii).

Jego głównym zadaniem jest niwelowanie dysproporcji w poziomie rozwoju regionalnego krajów należących do UE.

Pomoc w ramach tego funduszu obejmuje inicjatywy w następujacych dziedzinach:

1. inwestycje produkcyjne umożliwiające tworzenie lub utrzymanie stałych miejsc pracy
2. inwestycje w infrastrukturę, z uwzględnieniem tworzenia sieci transeuropejskich
3. inwestycje w edukację i opiekę zdrowotną
4. rozwój potencjału lokalnego: małych i średnich przesiębiorstw
5. działalność badawczo-rozwojowa
6. inwestycje związane z ochroną środowiska

Europejski Fundusz Społeczny (ESF – European Social Fund) jest pierwszym z zastosowanych we Wspólnocie instrumentów polityki strukturalnej. Został powołany do życia na podstawie art. 123 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą (1957). Fundusz działa od 1960 roku, a jego głównym celem jest walka z bezrobociem w krajach członkowskich. Środki finansowe są przeznaczane na pomoc dla różnych regionów i grup społecznych w tym w szczególności dla pracowników zagrożonych bezrobociem długoterminowym oraz dla ludzi młodych (do 25 roku życia) wkraczających dopiero na rynek pracy. Pomoc z Europejskiego Funduszu Społecznego jest realizowana poprzez:

1. organizowanie szkoleń rozwijających umiejętności zawodowe (w tym praktyk i szkoleń wewnątrzzakładowych), przez co zwiększa się możliwości pracowników na rynku pracy
2. ulepszanie systemów powszechnego kształcenia oraz dostosowywanie ich do aktualnego zapotrzebowania na rynku pracy
3. kształcenie kadr, ekspertów i personelu dydaktycznego; wspieranie pośrednictwa pracy oraz organizacji zajmujących się doradztwem i informacją zawodową
4. wspieranie programów mających na celu tworzenie nowych miejsc pracy w tym zatrudnienia w małych i średnich przedsiębiorstwach
5. walkę z dyskryminacją zawodową w tym wyrównywanie szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy
6. wspieranie grup ludzi odrzuconych i defaworyzowanych przez społeczeństwo (np. bezdomnych i uzależnionych)
7. pomoc techniczną, badania naukowe i promowanie nowych technologii

Europejski Fundusz Oreintacji i Gwarancji Rolnej (EAGGF – European Agriculture Guidance and Guarantee Funds). Powstał w 1964 roku na mocy Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą (1957). Zajmuje się wspieraniem przekształceń struktury rolnictwa oraz wspomaganiem rozwoju obszarów wiejskich. Na Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej jest przeznaczana największa część budżetu Unii Europejskiej (w 1999 przeznaczono na ten cel 42,2 procenta budżetu). Ponadto środki Funduszu pochodzą z opłat nakładanych na importowane spoza Unii Europejskiej produkty rolne. EAGGF składa się z dwóch sekcji: Sekcji Gwarancji, która finansuje wspólną politykę rolną (zakupy interwencyjne produktów rolnych, dotacje bezpośrednie dla rolników) oraz Sekcji Orientacji, która wspiera przekształcenia w rolnictwie w poszczególnych państwach UE i jest instrumentem polityki strukturalnej. W ramach Sekcji Orientacji EAGGF realizuje się następujące zadania:

1. Rozwój i modernizacja terenów wiejskich
2. Wspieranie inicjatyw służacych zmianom struktury zawodowej na wsi (w tym kształcenia zawodowego rolników i ich przekwalifikowania do innych zawodów)
3. Wspomaganie działań mających na celu zwiększenie konkurencyjności produktów rolnych
4. Restrukturyzacja oraz dostosowanie potencjału produkcyjnego gospodarstw do wymogów rynku
5. Pomoc przy osiedlaniu się młodych rolników
6. Wspieranie rozwoju ruchu turytycznego i rzemiosła
7. Rozwój i eksploatacja terenów leśnych
8. Inwestycje w ochronę środowiska
9. Wyrównywanie szans gospodarstw położonych na terenach górzystych i terenach dotkniętych kataklizmami

Finansowy Instrument Wspierania Rybołóstwa (FIFG – Financial Instrument for Fisheries Guidance) powstał w 1993 roku w ramach reformy funduszy strukturalnych. Ten instrument polityki strukturalnej Unii Europejskiej wspiera restrukturyzację rybołówstwa państw członkowskich.
Za pośrednictwem FIFG finansowane są inicjatywy w następujących dziedzinach:

1. Rozwój hodowli ryb
2. Rozwój infrastruktury portów rybackich oraz ich wyposażenie w niezbędne zaplecze i urządzenia
3. Restrukturyzacja i unowocześnienie floty rybackiej oraz metod połowu i przetwarzania ryb
4. Podnoszenie konkurencyjności produktów rybnych i ich promowanie na rynku

Źródło: UKIE

Informacje dotyczące funduszy strukturalnych w Polsce dostępne są na stronie: http://www.funduszestrukturalne.gov.pl

Fundusze Strukturalne dla Polski na lata 2007-2013

Narodowa Strategia Spójności (NSS) (Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia) to dokument strategiczny określający priorytety i obszary wykorzystania oraz system wdrażania funduszy unijnych : Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz Funduszu Spójności w ramach budżetu Wspólnoty Europejskiej. Cel strategiczny NSS, jakim jest tworzenie warunków dla wzrostu konkurencyjności gospodarki polskiej opartej na wiedzy i przedsiębiorczości, zapewniającej wzrost zatrudnienia oraz wzrost poziomu spójności społecznej, gospodarczej oraz przestrzennej [1]osiągany będzie poprzez realizację horyzontalnych celów szczegółowych. Celami horyzontalnymi NSS (NSRO) są: Poprawa jakości funkcjonowania instytucji publicznych oraz rozbudowa mechanizmów partnerstwa, Poprawa jakości kapitału ludzkiego i zwiększenie spójności społecznej, Budowa i modernizacja infrastruktury technicznej i społecznej mającej podstawowe znaczenie dla wzrostu konkurencyjności Polski, Podniesienie konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw, w tym szczególnie sektora wytwórczego o wysokiej wartości dodanej oraz rozwój sektora usług, Wzrost konkurencyjności polskich regionów i przeciwdziałanie ich marginalizacji społecznej, gospodarczej i przestrzennej, Wyrównywanie szans rozwojowych i wspomaganie zmian strukturalnych na obszarach wiejskich.[2]

Cele NSRO będą realizowane za pomocą Programów Operacyjnych (PO), którymi zarządza Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO), zarządzanych przez zarządy województw i projektów współfinansowanych ze strony instrumentów strukturalnych, tj.:

• Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko – EFRR i FS
• Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka – EFRR
• Program Operacyjny Kapitał Ludzki – EFS
• 16 Regionalnych Programów Operacyjnych – EFRR
• Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej – EFRR
• Program Operacyjny Pomoc Techniczna – EFRR
• Programy Operacyjne Europejskiej Współpracy Terytorialnej – EFRR[3]

Łączna suma środków zaangażowanych w realizację NSRO w latach 2007-2013 wyniesie około 85,6 mld euro. Z tytułu realizacji NSRO średniorocznie (do roku 2015) będzie wydatkowe około 9,5 mld euro, co odpowiada około 5% produktu krajowego brutto. Z tej sumy: 67,3 mld euro będzie pochodziło z budżetu UE, 11,9 mld euro z krajowych środków publicznych (w tym ok. 5,93 mld euro z budżetu państwa), ok. 6,4 mld euro zostanie zaangażowanych ze strony podmiotów prywatnych.[4]

Wydatki w ramach polityki spójności będą koordynowane z wydatkami przezna­czonymi na instrumenty strukturalne Wspólnej Polityki Rolnej oraz Wspólnej Polityki Rybackiej, a także programami europejskimi w sferze wzmacniania konkurencyjności. Łączna suma środków włączona w realizację działań rozwojowych, których głównym elementem będzie NSRO, wyniesie łącznie ponad 107,9 mld euro, w tym 85,4 mld środków UE. Szczegółowy podział funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w Polsce w ukła­dzie poszczególnych programów operacyjnych kształtuje się w następujący sposób:

PO Infrastruktura i Środowisko – 41,9% całości środków (27,9 mld euro),
16 Regionalnych Programów Operacyjnych – 24,9% całości środków (16,6 mld euro),
PO Kapitał Ludzki – 14,6% całości środków (9,7 mld euro),
PO Innowacyjna Gospodarka -12,4% całości środków (8,3 mld euro),
PO Rozwój Polski Wschodniej – 3,4% całości środków (2,3 mld euro),
PO Pomoc Techniczna – 0,8% całości środków (0,5 mld euro).
PO Europejskiej Współpracy Terytorialnej – (0,7 mld euro)[5]

Pozostałe środki finansowe w ramach obu funduszy strukturalnych oraz Funduszu Spójności zostaną przeznaczone na utworzenie krajowej rezerwy wykonania (2% wartości alokacji, czyli 1,3 mld euro).[6]

[1] System wdrażania funduszy strukturalnych w latach 2007-2013 w Polsce, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2006.
[2] Rządowy portal informacyjny http://www.funduszestrukturalne.gov.pl/,
[3] Źródło: Narodowa Strategia Spójności, Warszawa 2007
[4] Informacja prasowa Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, Warszawa kwiecień 2006.
[5] Źródło: Narodowa Strategia Spójności, Warszawa 2007
[6] Ibidem.